Konferencja naukowa poświęcona rodom ziemiańskim w Muzeum Regionalnym w Stalowej Woli (25.09)

W piątek 25 września w sali konferencyjnej Zamku Lubomirskich odbędzie się konferencja pod tytułem Ziemiaństwo – duchowa i materialna ostoja Rzeczypospolitej. Będzie to pierwsze w Stalowej Woli wydarzenie tak szeroko traktujące nie tylko o losach członków znamienitych rodów, ale przede wszystkim przybliżające ich zaangażowanie społeczne i gospodarcze na rzecz lokalnych społeczności. Spotka się tam szerokie grono naukowców, muzealników, regionalistów i pasjonatów historii, którzy podzielą się swoją wiedzą i wynikami badań dotyczącymi działalności lokalnych ziemian. Wydarzenie kierowane jest do wszystkich miłośników regionu, ale też pasjonatów, regionalistów czy nauczycieli historii.

Zapisy pod numerem telefonu 15 844 85 56 lub 519 098 43

Konferencyjne wystąpienia podzielono na trzy bloki tematyczne. Pierwsza sesja pt. Rody ziemiańskie nad Wisłą i Sanem poświęcona zostanie zagadnieniu działalności i spuścizny ziemian związanych z Dolnym Nadsaniem, w tym z miejscowościami Rozwadów, Charzewice, Zbydniów, Nisko, Rudnik nad Sanem, Bojanów, Stany, Zaklików. Prelegenci – historycy, regionaliści i pasjonaci historii – przedstawią dzieje lokalnych rodów, ich wpływ na rozwój lokalny, ale także skomplikowane losy zarówno ludzi, jak i rodowych siedzib.

Dyrektor Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli, Aneta Garanty, opowie o kolekcji, jaką w pałacu letnim w Charzewicach zgromadziło kilka pokoleń książęcej rodziny Lubomirskich. Będzie to próba zrekonstruowania zarówno zawartości, jak i charakteru kolekcji, a także odtworzenia jej wojennych i powojennych losów. Krzysztof Adamek, historyk z Muzeum Regionalnego, przybliży kwestię dziedzictwa Lubomirskich, pozostawionego na terenie dzisiejszej Stalowej Woli. W konferencji weźmie też udział znana regionalistka i autorka książek, Ewa Krzyżek-Sołtys. Wygłosi przez nią referat o niemal półwiecznej działalności rodziny Rességuierów z Niska. Uczestnicy będą mieli także okazję poznać hrabiowski ród Hompeschów, którego historię i związki z Rudnikiem nad Sanem zaprezentuje Janusz Chmiel z Olkusza. Wstąpią również Aneta Jonaszek z prelekcją o rodzinie Horodyńskich ze Zbydniowa, Dorota Stróż i Tomasz Maruta przybliżą dzieje dóbr ziemskich Bojanów i Stany pod zarządem rodziny Komorowskich, a działalność społeczną i gospodarczą Tarnowskich w dobrach zaklikowsko-zdziechowickich zreferuje Sylwester Piechota. Gościem szczególnym będzie profesor Wiaczesław Charzewski z Chmielnickiego Uniwersytetu Narodowego w Ukrainie, który zaprezentuje dzieje jednego z najstarszych rodów ziemiańskich w naszym regionie, swoich przodków – Charzewskich z Charzewic.

Drugi blok tematyczny dotyczy społecznego wymiaru działalności ziemiańskiej. Prelegentami tej części będą: Tadeusz Ochenduszko, Stanisław Wójciak, Ewa Bereś i Anna Szylar. Ostatnia sesja konferencji pt. O ziemianach z Ziemi Dębickiej i Strzyżowskiej oraz więziach z ziemiaństwem, przewiduje prelekcje Romana Zycha, Sławomira Wnęka, Ryszarda Brzostowskiego, Jacka Kulasy i Marty Kamińskiej.

Ostatnim elementem konferencji będzie dyskusja, zarówno dla prelegentów, jak i słuchaczy okazja do rozmów dotykających zreferowanych tematów.

Wydarzeniu towarzyszyć będzie otwarcie wystawy czasowej Dwory polskie na dawnej fotografii. Ekspozycja opierająca się na archiwalnych zdjęciach przybliży bardzo ciekawe przykłady rodowych siedzib rodzin ziemiańskich i ich losy. Zaprezentuje siedziby polskich ziemian, głównie z terenów Mazowsza, Lubelszczyzny i Podkarpacia. Część zdjęć przedstawia budynki w swojej świetności, na niektórych widoczne są zniszczenia spowodowane działaniami wojennymi lub postępującym czasem. Kilka fotografii pochodzi z czasów II wojny światowej, kiedy część dworów została zajęta przez niemiecką administrację i wojska okupacyjne, co też widoczne jest w pewnych ujęciach, gdzie, niby rysa na pięknym obrazie, w kadrze pojawiają się niemieccy żołnierze. Wśród niemal trzydziestu zaprezentowanych obiektów znajdą się dwory z Dolnego Nadsania: Charzewic, Zbydniowa, Niska, Rudnika nad Sanem. Wystawę będzie można oglądać do 3 stycznia 2027 roku w głównej siedzibie Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli przy ulicy Sandomierskiej 1.

 

Organizatorzy konferencji:

Muzeum Regionalne w Stalowej Woli

Stowarzyszenie Collegium Suprasliense

Partnerzy:

Uniwersytet Białostocki

Podkarpackie Centrum Edukacji Nauczycieli

Patronat honorowy:

Starosta Powiatu Stalowowolskiego Janusz Zarzeczny

Fundacją Książąt Lubomirskich

 

Koordynacja: Beata Trybuła

Kontakt: 15 844 85 56 wew. 216

 

 

 

PROGRAM KONFERENCJI

Ziemiaństwo – duchowa i materialna ostoja Rzeczypospolitej

Stalowa Wola, 25 września 2026 r.

 

8.30—9.00 Rejestracja gości

9.00—9.10 Rozpoczęcie konferencji i przywitanie gości

Aneta Garanty, Dyrektor Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli

prof. Mariusz Zemło, Uniwersytet Białostocki

 

Sesja I

9.10—10.00 / Rody ziemiańskie nad Wisłą i Sanem

Krzysztof Adamek, Muzeum Regionalne w Stalowej Woli, Dziedzictwo książąt Lubomirskich z Charzewic

Aneta Garanty, Muzeum Regionalne w Stalowej Woli, „Kolekcja we dworze” rodu Lubomirskich linii rzeszowsko-rozwadowskiej

Prof. Viacheslav Kharzhevskyi (pol. Wiaczesław Charzewski), Khmelnytskyi National University, Ukraina, Dzieje Charzewskich ze wsi Charzewice na Podkarpaciu oraz migracja gałęzi rodu na Kresy Wschodnie

 

10.10—10.30 / Przerwa kawowa

 

Sesja II

10.30—12.10 / Rody ziemiańskie nad Wisłą i Sanem c.d.

Janusz Chmiel, pasjonat historii lokalnej, Olkusz, Działalność hrabiowskiego rodu Hompeschów w Rudniku nad Sanem

Dorota Stróż, Tomasz Maruta, nauczyciele ZSP w Stanach, Dobra ziemskie Bojanów i Stany pod zarządem rodziny Komorowskich (1852–1941)

Sylwester Piechota, pasjonat historii lokalnej, Tarnowscy z Ireny, ich działalność społeczna i gospodarcza w dobrach zaklikowsko-zdziechowickich

Ewa Krzyżek-Sołtys, Rességuierowie z Niska 1868–1911

Aneta Jonaszek, pasjonatka historii lokalnej, Horodyńscy ze Zbydniowa. Rekonstrukcja dziejów rodziny w warunkach utraty rodowego archiwum

 

12.10—12.20 / Przerwa kawowa

 

Sesja III

12.20—13.40 / Społeczny wymiar działalności ziemiańskiej

Tadeusz Ochenduszko, I LO w Rzeszowie, Udział ziemiaństwa w procesie powstawania i funkcjonowania gimnazjów w małych miastach w Galicji w okresie jej autonomii

Stanisław Wójciak, Fundacja Rozwoju „Solid” Ropczyce, Praca organiczna ziemiaństwa nad odrodzeniem Wolnej Polski w pierwszej połowie XIX w. (Ropczyce)

Ewa Bereś, Zespół Szkół nr 4 w Krośnie, Działalność dobroczynna, społeczna i polityczna twórców przemysłu naftowego

Anna Szylar, Państwowa Uczelnia Zawodowa im. prof. Stanisława Tarnowskiego w Tarnobrzegu, „Między rodem a regułą”. Ksienie klasztoru benedyktynek sandomierskich w latach 1615-1903

 

13.40—14.10 / Przerwa kawowa / zwiedzanie wystaw

 

Sesja IV

14.10—15.50 / O ziemianach z Ziemi Dębickiej i Strzyżowskiej oraz więziach z ziemiaństwem

Roman Zych, Podkarpackie Centrum Edukacji Nauczycieli w Rzeszowie, Włodzimierz Skarbek Borowski – ziemianin, zarządca, naukowiec

Sławomir Wnęk, Strzyżowskie Forum Gospodarcze w Strzyżowie nad Wisłokiem, Powojenne losy Mycielskich herbu Dołęga z Wiśniowej nad Wisłokiem

Ryszard Brzostowski, mecenas, pasjonat historii lokalnej, Raczyńscy Ziemi Dębickiej – wybrane epizody z życia

Jacek Kulasa, Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Tarnobrzegu, Od ksiąg metrykalnych do DNA – jak odkrywałem powiązania ze znanymi ludźmi

Marta Kamińska, Stowarzyszenie Zjednoczonych Ziemianek w Nałęczowie, Kultywowanie tradycji przez Stowarzyszenie Zjednoczonych Ziemianek w Nałęczowie

 

15.50—16.10

Dyskusja i zakończenie konferencji